Cenote Zapote – nowy gatunek plejstoceńskiej megafauny

Meksyk, paleobiologia, Xibalbaonyx oviceps, Cenote Zapote, Ruta de los Cenotes, Riviera Maya, Jukatan.

Cenote Zapote – nowy gatunek plestoceńskiej megafauny. Półwysep Jukatan to kopalnia skarbów, a jak się okazuje Cenote Zapote szczególnie w nie obfituje. W roku 2009 eksplorator jaskiniowy Vicente Fito odkrył i zaraportował do INAH szkielet sporego przedstawiciela plejstoceńskiej megafauny. Szkielet plejstoceńskiego stwora, który po bliższych oględzinach okazał się być gigantycznym leniwcem, odkryto w słynnej ze specyficznych formacji krasowych Hells Bells, cenoty El Zapote. Skamieniałe kości spoczywały na głębokości pomiędzy 50 a 55 m. Szkielet, w wyniku dalszych badań okazał się należeć do przedstawiciela całkowicie nowego gatunku. Cenote El Zapote znajduje się na Ruta de los Cenotes, na półwyspie Jukatan, w meksykańskim stanie Quintana Roo.

Cenote Zapote - nowy gatunek plejstoceńskiej megafauny
Cenote El Zapote i umiejscowienie szczątek Xibalbaonyx oviceps (Stinnesbeck et al. 2017: Fig. 2)

Ruta de los Cenotes

Ruta de los Cenotes to zespół cenot, które znajdują się w odległości od 15 do 25 km na zachód od Puerto Morelos, jakieś 36 km na południe od Cancun. Znajdziecie tu takie cenoty jak: El Zapote, Tortugas, Maravilla, czy Siete Bocas. Wszystkie cenoty na Ruta de los Cenotes to fojby, czyli studnie krasowe odcięte od systemu. Wszystkie charakteryzują się sporą głębokością, wejściem o niewielkiej średnicy i bardzo grubą warstwą halokliny. W cenotach tych występują spore ilości siarkowodoru, będącego efektem rozkładu materii organicznej z talusów. Specyficzne warunki biochemiczne w rejonie haloklin pozwalają na rozrost formacji krasowych w formie odwróconych stożków, zwanych Hells Bells. To jedne z nielicznych formacji krasowych jakie mogą rozwijać się pod wodą. Jak wiadomo po zalaniu jaskini stalaktyty, stalagmity i stalagnaty przestają rosnąć. O powstawaniu Hells Bells pisaliśmy tu:

Ogromne leniwce z Jukatanu

Szczątki plejstoceńskich leniwców to oczywiście dosyć częste znaleziska na półwyspie Jukatan. Znane są m.in. z takich jaskiń, jak: Cenote The Pit, K’oox Baal, Nai Tucha, Concha, Kalimba, Muknal, Chan Hol, El Tigre, czy Hoyo Negro. Należy zauważyć, że ogromne leniwce z zalanych jaskiń na Riviera Maya przypisywane są zwykle do gatunku Nothrotheriops shastensis. Zespół naukowców kierowanych przez Sarah R. Stinessbeck, który przebadał szczątki plejstoceńskiego stwora z cenoty El Zapote zidentyfikował w nim jednak całkowicie nowy gatunek.

Cenote Zapote i nowy gatunek ogromnego leniwca

Xibalbaonyx oviceps należący do rodziny Megalonychidae nie jest blisko spokrewniony późnomioceńskimi Pliometanastes i Eucholoeops, a także plioceńskimi i plejstoceńskimi leniwcami jak Megalonyx, Megistonyx, Diabolotherium i Ahytherium. Wykazuje za to znaczne podobieństwa z plejstoceńskimi Megalonychidae z Indii Zachodnich, pomimo braku bezpośredniego połączenia lądowego. Przez Indie Zachodnie rozumiemy tu oczywiście archipelagi Wielkich Antyli, Małych Antyli i Bahamów. Młody osobnik Xibalbaonyx oviceps jest jednak zdaniem badaczy przedstawicielem gatunku endemicznego dla półwyspu Jukatan. Sugerowałoby to zatem lokalną mikroewolucję na skalę półwyspu podczas późnego plejstocenu.

Nurkowanie w Cenote Zapote

Niestety, w związku z objęciem stanowiska koniecznością ochrony nurkowanie jaskiniowe zostało w tym miejscu zakazane. INAH dopuszcza jednak w Cenote Zapote nurkowanie rekreacyjne do głębokości 30 m. Ze względu na odległość od miejscowości bazowych, jak Tulum, Chemuyil, Playa del Carmen jest to wyprawa na cały dzień. Jednakże długość trasy kawernowej wokół formacji Hells Bells oraz jej głębokość i tak wymuszają dwa nurkowania bezdekompresyjne.

Bibliografia:

Sarah R. Stinnesbeck, Eberhard Frey, Jerónimo Avilés Olguin Segovia, Wolfgang Stinnesbeck, Patrick Zell, H. Mallison, A. González González, E. Aceves Núñez, A. Velázquez Morlet, A. Terrazas Mata et al.

2017 “Xibalbaonyx oviceps, a new megalonychid ground sloth (Folivora, Xenarthra) from the Late Pleistocene of the Yucatán Peninsula, Mexico, and its paleobiogeographic significance.”, w Palaontologische Zeitschrift vol. 91 (2):245–271. DOI:10.1007/s12542-017-0349-5.

Wolfgang Stinnesbeck, Eberhard Frey, Patrick Zell, Jerónimo Avilés Olguin Segovia, Fabio Hering, Norbert Frank, Jennifer Arps, Anna Geenen, Johannes Gescher, Margot Isenbeck-Schröter, Simon Ritter, Sarah R. Stinnesbeck, Eugenio AcevesNúñez, Vicente Fito Dahne, Arturo González González, MichaelDeininger

2017 “Hells Bells – unique speleothems from the Yucatán Peninsula, Mexico, generated under highly specific subaquatic conditions.”, w Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology vol. 489, pp. 209-229 https://doi.org/10.1016/j.palaeo.2017.10.012

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *