Eksploracja systemu Sac Actun

Nurkowanie jaskiniowe na Riviera Maya, Jukatan, Meksyk

 

Ta zalana jaskinia to najważniejsze stanowisko archeologiczne na ziemi, zawierające ponad 100 kontekstów, pomiędzy którymi znajdziecie pierwszych mieszkańców ameryk, wymarłe gatunki zwierząt i oczywiście cywilizację Majów.

Guillermo de Anda Alanis

Sistema Sac Aktun odkryty został w latach 80’ ubiegłego stulecia. Dzisiaj niełatwo jest podać konkretny rok dla całego, liczącego ponad trzysta kilometrów systemu. Gran Cenote, serce systemu Sac Aktun odkryta została w 1987 r. w ramach rekonesansu lotniczego, którego dokonali James G. Coke IV i Steve DeCarlo. Gran Cenote położona jest 4 km na zachód od Tulum, w kierunku na majańskie ruiny Coba, ale znalezienie mocno zarośniętej scrubem cenoty było praktycznie niemożliwe z lądu. To właśnie od Gran Cenote rozpoczęła się wielka eksploracja systemu Sac Aktun. Jednak np. Cenote Nohoch Nah Chich, serce jednej z głównych sekcji systemu, czy np. Cenote Naval były odkryte rok wcześniej.

Całe sekcje systemu Sac Aktun, jak Hacia Nohoch Nah Chich, Hacia Temple of the Doom (Esqueleto), Hacia Dos Ojos, czy Hacia Aktun Hu były eksplorowane niezależnie i były niegdyś samodzielnymi systemami (był czas kiedy to Nohoch Nah Chich była najdłuższą znaną zalaną jaskinią na Jukatanie i na świecie). W miarę postępu eksploracji były one jednak włączane do systemu Sac Aktun, który, jako w momencie połączenia dłuższy, wchłaniał kolejną dołączaną jaskinię, w rezultacie urastając do najdłuższej zalanej jaskini na Ziemi.

nurkowanie jaskiniowe w Meksyku, Riviera Maya, Jukatan, Sac Actun

Historyczna sekcja systemu Sac Aktun po pierwszej aneksji sąsiedniego systemu. Nohoch Ha, upstreamowa jaskinia wychodząca z Cenote Naval została przyłączona do systemu Sac Aktun przez Strangler Roots Restriction w 1999 (Dan Lins), długo znajdującą się poza możliwościami eksploratorów.

Historia eksploracji systemu Sac Aktun i wielki wyścig o miano najdłuższej zalanej jaskini Ziemi

1986 – odkrycie Cenote Nohoch Nah Chich (Hilario Hiler), odkrycie Cenote Naval (Hilario Hiler i Paul DeLoach). Systemy Nohoch Ha i Naval East End staną się w przyszłości korytarzem ekspansji przyszłego supersystemu Sac Aktun.

1987 – odkrycie Gran Cenote (James G. Coke IV, Steve DeCarlo), odkrycie Cenote Dos Ojos, początek wielkich eksploracji systemów Sac Aktun, Nohoch Nah Chich i Dos Ojos. Sac Aktun ma 4 330 m. Pierwsi eksploratorzy Sac Aktun to: Bil Phillips, Danny Riordan, Steve Gerrard, Kate Lewis, Pablo Diaz, Dan Lins, Hilario Hiler, Paul DeLoach, George Irvin, Bill Gavin, Chuck Stevens, Mike Madden i Andreas Matthes.

nurkowanie jaskiniowe w Meksyku, Riviera Maya, Jukatan, Sac Actun

Sac Actun, w latach 80′ z pewnością nie zapowiadał się na najdłuższą zalaną jaskinię na Ziemi. Gran Cenote nie była jedną z pierwszych odkrytych cenot na Riviera Maya, a system przez długie lata nie uwodził większym potencjałem eksploracyjnym

1992 – odkrycie Cenote Outland (Mike Madden, Steve Gerrard) – 1515 m eksploracji w górę i w dół nowego systemu jaskiniowego aż do wyczerpania możliwości konfiguracji backmount. Część syfonowa Sistema Outland prowadziła w kierunku Nohoch Nah Chich i jest to jeden z punktów zwrotnych, który mógł sprawić, że najdłuższa jaskinia na Ziemi nazywała by się dzisiaj Nohoch Nah Chich… Dalsze eksploracje w tym miejscu zostają zarzucone, Cenote Outland zostanie odkryta ponownie dopiero w 2007, a połączone systemy Outland – Aktun Hu zostaną w pryszłości włączone dopiero w 2011 już do Sac Aktun. 

1993 – odkrycie wewnątrzjaskiniowej studni krasowej Blue Abyss (71 m) w systemie Nohoch Nah Chich (Steve Gerrard). Na owe czasy rekordowe nurkowanie eksploracyjne, zarejestrowane w księdze rekordów Guinessa. Blue Abyss to przyszły portal to Noble Room 101.2 m, najgłębszej części systemu Sac Aktun do momentu włączenia do niego systemu Dos Ojos.

Nurkowanie jaskiniowe w Meksyku, Riviera Maya, Jukatan, Blue Abyss

Blue Abyss, pierwsza z potężnych wewnątrzjaskiniowych studni krasowych odkrytych na Riviera Maya. Obecnie w systemie Sac Aktun, niegdyś w Nohoch Nah Chich.

1994 – odkrycie Cenote The Pit (55 m) w systemie Dos Ojos (Dan Lins i Kay Walten), w trakcie poszukiwania połączenia pomiędzy systemami Dos Ojos i Nohoch Nach Chich. Cenote The Pit to przyszły portal do najgłębszej części systemów Dos Ojos, a następnie Sac Aktun i najgłębszych znanych miejsc w jaskiniach na Riviera Maya. System Sac Aktun ma w tym czasie ledwie ponad 5100 m i znajduje się jeszcze bardzo daleko na południe od systemu Dos Ojos.

1995 – połączenie systemu Nohoch Nah Chich z Morzem Karaibskim poprzez Cenote Manati, znaną nurkom rekreacyjnym jako Casa Cenote. Regularne projekty eksploracyjne w Nohoch Nah Chich prowadził Mike Madden, ściągając corocznie do współpracy dziesiątki nurków jaskiniowych. Nohoch Nah Chich ma teraz  39 624 m i staje się najdłuższą zalaną jaskinią na Ziemi. Powoduje to niestety koniec epoki wielkiej eksploracji tego systemu.

1997 – odkrycie Wakulla Room na 100 m pod Cenote The Pit (Paul Heinerth, Jill Heinerth, Kay Walten, Gary Walten), a następnie BMB Passage (Beyond Main Base), prowadzącego z Wakulla Room w kierunku studni Blue Abyss w systemie Nohoch Nah Chich (Andreas Matthes, Dan Lins). BMB Passage odkryty i penetrowany na obiegu otwartym!

1999 – połączenie systemów Sac Aktun i Nohoch Ha przez Strangler Roots Restriction (Dan Lins i Bil Phillips), której przejście długo było poza możliwościami esklporatorów. Początek wielkiej ekspansji systemu Sac Aktun. Systemy jaskiniowe Nohoch Ha i Naval East End są w tym czasie przedzielone obszarem wód otwartych Cenote Naval. Jaskinie wokół Cenote Naval eskplorują w tym czasie Dan Lins, Mike Madden, Andreas Matthes i Chuck Stevens.

Połączenie systemów Nohoch Ha i Sac Aktun

Początek ekspansji systemu Sac Aktun (kolor czerwony). Wchłonięcie systemu Nohoch Ha przez Strangler Roots Connection . Systemy Nohoch Ha i Naval East End (kolor zielony) wyraźnie rozdzielone przez obszar wód otwartych Cenote Naval.

2000 – odkrycie najgłębszych ekstremów systemu Dos Ojos, które później staną się najgłębszymi miejscami w systemie Sac Aktun: końcówka BMB Passage 105 m (Paul Heinerth, Jill Heinerth, Steve Bogaerts), Alph Passage 112 m (Steve Bogaerts, Buddy Quattlebaum, Dan Lins) oraz Skid Row Passage 119 m (Dan Lins i Steve Bogaerts). Paul Heinerth odkrywa następnie Jill’s Chamber, a Steve Bogaerts Next Generation Tunnel, konsekwentnie prowadzące w kierunku Blue Abyss i systemu Nohoch Nah Chich.

nurkowanie jaskiniowe w Meksyku, Riviera Maya, Jukatan, Cenote The Pit

Cenote The Pit to potężna i piękna kawerna, a zarazem portal do dolnego piętra sekcji Dos Ojos i systemu Sac Aktun. Rozległe komaty Wakulla Room i Jill’s Chamber na dolnym piętrze systemu i pasaże Alph, Skid Row i BMB – dzisiaj najgłębsze miejsca w supersystemie Sac Aktun i na Riviera Maya.

 

2003 – połączenie systemów Sac Aktun i Naval East End poprzez Cenote Verde, znajdującą się na południe od Cenote Naval i dającą jaskiniowe obejście podzielonych cenotą Naval systemów Naval East End i dawnego Nohoch Ha (Nadia  Berni, Dave  Sieff, Kim Davidsson i Robbie Schmittner). Sac Aktun ma teraz prawie 24 km. Droga do Cenote Verde odnaleziona została dzięki wcześniejszym eksploracjom Naval w 1989 (Paul DeLoach, Bill Gavin, Hilaire Hiler i George Irvine). Teraz „jedynie” 250 m dzieli południową część Sac Aktun, w sekcji Naval, od północnej części systemu Abejas. Ich połączenie nie będzie jednak bynajmniej takie proste…

Połączenie systemów Abejas i Sac Aktun

Drugi etap ekspansji systemu Sac Aktun (kolor czerwony). Wchłonięcie systemu Naval East End poprzez Cenote Verde, stanowiącą obejście obszaru wód otwartych w Cenote Naval, rodzielającą byłe systemy Nohoch Ha i Naval East End. Odkrycie cenoty Verde umożliwi w przyszłości również włączenie do Sac Aktun systemu Temple of Doom (kolor fioletowy). Pomiędzy systemami Sac Aktun i Abejas jest teraz niełatwe 250 m.

2004 – połączenie systemów Sac Aktun i Abejas poprzez znajdującą się w czynnym kamieniołomie, bardzo trudno dostępną i niestabilną Cenote Ka’as (Robbie Schmittner i Kim Davidsson). Dotarcie do cenoty Ka’as (w maaya ta’an oznacza to brzydka) wymagało od Robbiego każdorazowo 30-tu metrów czołgania się pod stropem z nurkowym ekwipunkiem. System Sac Aktun ma teraz 35 572 m i zaczyna być wreszcie znaczącym systemem na jaskiniowym firmamencie Riviera Maya.

2004 – połączenie systemów Sac Aktun i Altar Maya poprzez sekcję Abejas, a następnie Sac Aktun z Nohoch Ki’in przez sekcję Altar Maya (Robbie Schmittner, Nadia Berni,  Dave Sieff,  Kim Davidsson,  Steve Bogaerts). Sistema Altar Maya/CUTS-Cave Under The Sea wymieniony był jako Cenote Tankah w publikacji archeologicznej z 1924 r. autorstwa Samuela Kirklanda Lothropa z Carnegie Institution w Waszyngtonie. System Nohoch Ki’in od 1997 eskplorowali Mike Madden, Dan Lins i Andreas Matthes, ówczesne próby jego połączenia z Nohoch Nah Chich jednak się nie powiodły. Sac Aktun ma teraz 61 941 m. Minimalnie wyprzedza już system Nohoch Nah Chich, ale oba znacznie ustępują Ox Bel Ha, który od 2003 ma 133 439 m długości.

Połączenie systemów Altar Maya, Nohoch Kiin i Sac Aktun

Pierwsze pięć etapów ekspansji systemu Sac Aktun, w tym czwarty: wchłonięcie systemu Altar Maya poprzez sekcję Abejas i piąty: wchłonięcie systemu Nohoch Ki’in poprzez sekcję Altar Maya. Kolejne ważne połączenia systemu Sac Aktun zaznaczone na mapie gwiazdkami (*) 

2005 – połączenie systemów Sac Aktun i Temple of Doom (Esqueleto) poprzez Cenote Naval Mud Hole – przedłużenie korytarza odkrytego w czasie eksploracji w 2003  w okolicach Cenote Verde. Sac Aktun rośnie do 69 686 m.

2005 – połączenie no-mount systemów Sac Aktun i Muul Ha (Steve Bogaerts), który wydaje się leżeć po drodze w kierunku do systemu Nohoch Nah Chich. Sac Aktun ma 77 183 m. Robbie Schmittner próbuje w tym samym czasie bezskutecznie znaleźć połączenie no-mount Muul Ha z Nohoch Nah Chich. Obie jaskinie dzieli jakieś 500 m, ale przejścia w stronę Nohoch trzeba będzie ostatecznie szukać w innym kierunku.

2006 – odkrycie Cenote Por One i jej włączenie do systemu Nohoch Nah Chich poprzez Cenote Manati/Casa Cenote (Robbie Shmittner). Cenote Por One znajduje się po drodze z Cenote Manati w kierunku sekcji Muul Ha systemu Sac Aktun może zatem stanowić brakujące ogniwo.

2006 – w międzyczasie trwa eksploracja wadycznej części obecnego systemu Sac Aktun w sekcji Yax Muul, która nie jest jednak brana pod uwagę w wyścigu o miano najdłuższej zalanej jaskini (James G. Coke IV)

2007 – połączenie systemów Sac Aktun i Nohoch Nah Chich poprzez Muul Ha i Cenote Por One (Robbie Schmittner i Steve Bogaerts) po czterech latach wspólnej ciężkiej pracy i w 20 lat po odkryciu Gran Cenote. Nohoch Nah Chich przegrała z Sac Aktun o zaledwie 14.3 km. Ox Bel Ha zostaje zdetronizowana, a Sac Aktun staje się po raz pierwszy najdłuższą zalaną jaskinią Ziemi, najdłuższą w Meksyku i dziewiątą na świecie 152 975 m.

“W 2004 odkryliśmy obiecujące korytarze prowadzące z obydwu stron.  Byliśmy wtedy pewni, że sukces nastąpi szybko, jednak nic z tego. Trzeba było kolejnych trzech lat by połączyć Sac Aktun z Nohoch Nah Chich.”

Steve Bogaerts

nurkowanie jaskiniowe w Meksyku, Riviera Maya, Jukatan, Sac Aktun

Połączenie w 2007 Sac Aktun, drugiej co do długości zalanej jaskini na Ziemi z Nohoch Nah Chich, trzecią na podium wieńczyło ponad XX lat eksploracji i bezinteresowny wysiłek wielu nurków jaskiniowych. Ósmy etap ekspansji systemu Sac Aktun kończy się zdobyciem po raz pierwszy tytułu najdłuższej zalanej jaskini na Ziemi. Ważne połączenia między kolejnymi sekcjami systemu Sac Aktun zaznaczone gwizdkami (*).

2007 – odkrycie i początek eksploracji systemu Aktun Hu (Franco Attolini, Alex Alvarez, Alberto Nava Blank), w przyszłości ważnej sekcji systemu Sac Aktun, decydującej o objęciu przezeń prowadzenia nad systemem Ox Bel Ha w 2011. Połączenie systemów Aktun Hu, Outland, Fenomeno i Cueva Seca daje Aktun Hu 17 563 m. Odkrycie studni Hoyo Negro 60 m (Franco Attolini, Alex Alvarez, Alberto Nava Blank) to jedna z największych speleologicznych i archeologicznych sensacji. Hoyo Negro to jedno z najważniejszych stanowisk archeologicznych i paleontologicznych w przyszłym supersystemie Sac Aktun (vide: Naia z Hoyo Negro)

nurkowanie jaskiniowe w Meksyku, Riviera Maya, Jukatan,Hoyo Negro

Hoyo Negro, studnia krasowa wewnątrz systemu jaskiniowego. To tu spoczęła Naia, nastoletnia Paleoamerykanka i Paleoindianka

2007 – połączenie systemów Ox Bel Ha i Yaxchen East. Ox Bel Ha ma teraz 164 400 m, Sac Aktun traci więc jescze w tym samym roku dopiero co uzyskane prowadzenie…

2008 – resurvey (inwentaryzacja) systemu Dos Ojos w okolicach Cenote The Pit dodaje kilka kilometrów systemowi Dos Ojos, ale przede wszystkim pozwala dobrze zdefiniować wzajemne położenie systemów Dos Ojos i sekcji Nohoch Nah Chich Sac Aktun, dając podwaliny do dalszych prób połączenia systemów.

2009 – Aktun Hu rośnie w wyniku dwuletniej eksploracji do 29 862 m. W eksploracji biorą udział: Alex Álvarez, Franco Attolini, Susan Bird, Fred Devos, Chris Le Maillot, Sam Meacham, Devin McKenzie, Beto Nava, Daniel Riordan.

2010 – kolejne 2.1 km suchych korytarzy dodanych do systemu Sac Aktun dają mu przewagę nad Ox Bel Ha o …84 m, nurkom jaskiniowym oczywiście to nie wystarcza.

2011 – połączenie systemów Sac Aktun i Aktun Hu (Robbie Schmittner) poprzez korytarz  Ball Breaker i Cenote Chi Chan Can w sekcji Outland systemu Aktun Hu z korytarzem Knife Survey Line w sekcji Nohoch Nah Chich. W połączeniu długo przeszkadzał frustrujący obszar otwarty Cenote Chi Chan Can. Robbie Schmittner przypadkowo odkrył obejście wokół cenoty na przystanku dekompresyjnym, po kolejnym nurkowaniu spędzonym na bezowocnym poszukiwaniu połączenia. Sac Aktun mając teraz 215 246 m / 217 363 m / 71.6 m znowu wychodzi na prowadzenie.

2011 – połączenie systemów Ox Bel Ha i Naranjal (Bil Phillips i Steve Bogaerts) 222 340 m. Sac Aktun ponownie traci w tym samym roku dopiero co uzyskane prowadzenie…

2011 – przegłębienie studni Blue Abyss w sekcji Nohoch Nah Chich do Noble Room na 101.2 m, poprzez restrykcję TKM (Teraz Kurwa My!!!!!!! – pisownia oryginalna ze strony Odkrywcy) i korytarz Eques (Krzysztof Starnawski). Noble Room staje się najgłębszym miejscem w systemie Sac Aktun i będzie nim do czasu wchłonięcia systemu Dos Ojos.

2012 – połączenie systemów Sac Aktun i Dos Ojos wadycznym (suchym) korytarzem porzez Cenote Don’s $100 i Cenote Pet Cemetery (Devra Heyer & Peter Sprouse oraz Don Arburn, Gill Ediger, Aida Ferreira, Carrie  Hutchins,  Pat  Kambesis,  Chris  Lloyd, Rene Rogers Ohms, Bev Shade, Terri Sprouse, Germán Yáñez, Jacinto Vela).

nurkowanie jaskiniowe w Meksyku, Riviera Maya, Jukatan, Sac Actun

Rozległy system Sac Actun to nie tylko zalane jaskinie. Suchą nogą systemy Sac Aktun i Dos Ojos udało się połączyć już w roku 2012

2012 – połączenie systemów Sac Aktun i Mundo Escondido (Alex Reato)

2016 – system K’oox Baal, po włączeniu systemu Muul Tun Spring spycha system Dos Ojos z podium i staje się trzecią co do długości jaskinią Jukatanu (Alex Reato, CSS)

2018 – połączenie systemów Sac Aktun i Dos Ojos korytarzem freatycznym, poprzez Cenote Aktun Oox w systemie Dos Ojos oraz Cenote Tatich Kep w systemie Sac Aktun (Robbie Schmittner, Jim Josiak, Marty O’Farrel, Sev Regehr). Wielkie Połączenie Sac Aktun i Dos Ojos było efektem 10-ciu miesięcy intensywnej pracy zespołu i 14-tu lat eksploracji Robbiego Schmittnera w Sistema Sac Aktun. W eksploracji i Wielkim Połączeniu brali udział również: Jeff Clark, Bruno Felipetto, Luciano Ferreira Do Lago, Joao Paulo Pavani Franco, Paula Pessanha Loque, Henning Lucht, Matt Mandziuk, Robert McKenna, Shannon Micallef, Alexandre Periard, Elke Riedle i Monika Schaad z pomocą Arturo Gimenez, Velentin Cordova Hernandez, Ivan Cordova Vanenzuela i Sebastian Kanxoc Chan. Sac Aktun staje się ponownie i chyba już po raz ostatni najdłuższą zalaną jaskinią na Ziemi.

To rezultat ponad 20-tu lat eksploracji, badania setek kilometrów zalanych jaskiń, głównie w stanie Quintana roo. 14 lat poświęciłem na eksplorację potężnego systemu Sac Actun. teraz jego ochrona jest zadaniem nas wszystkich

Robbie Schmittner

nurkowanie jaskiniowe w Meksyku, Riviera Maya, Jukatan, Sac Aktun

Stopniowa ekspansja systemu Sac Aktun w kierunku Dos Ojos poprzez sekcje Naval, Avejas, Nohoch Kiin, Nohoch Nah Chich i Aktun Hu

Na przyłączenie do supersystemu Sac Aktun czekają kolejne jaskiniowe systemy. System MOAC (Mother Of All Cenotes), odkryty w trakcie poszukiwań połączenia pomiędzy systemami Dos Ojos i Sac Aktun znajduje się po drodze do mającego już prawie sto kilometrów systemu K’oox Baal